Królewska siedziba na ziemiach świętokrzyskich

Dzisiaj chciałbym Was zabrać do jednego z najstarszych polskich miast królewskich, które obok Krakowa i Wrocławia, było główną siedzibą władców państwa. Stąd też pochodzi nasz najstarszy (żyjący na przełomie XII i XIII wieku) narodowy kronikarz – Wincenty Kadłubek. Niewiele też brakowało, aby to właśnie stąd pochodził pierwszy polski papież. I nie wspominam tu o Karolu Wojtyle, a o pochodzącym z XIV wieku Mikołaju Trąbie, doradcy Władysława Jagiełły. Co prawda, nie został on głową kościoła rzymskokatolickiego, ale w 1418 roku to właśnie jemu pierwszemu Papież Maciej V nadał tytuł Prymasa Polski. Na koniec wspomnę jeszcze, że miasto, o którym dzisiaj piszę możecie znać też z polskiego filmu Ziarno Prawdy, czy dość popularnego serialu Ojciec Mateusz.
Jak już pewnie się zorientowaliście dzisiaj będzie tekst o Sandomierzu.

To piękne miasto położone w województwie świętokrzyskim jest wpisane do rejestru zabytków i uważane za zabytek o światowej randze. Pięknie położone nad brzegiem Wisły, zwane jest również „Małym Rzymem”, gdyż usytuowane jest, tak jak stolica Włoch, na siedmiu wzgórzach. Ciągnie się również pod nim cała sieć podziemi (różnica jest taka, że w Rzymie są to katakumby, a w Sandomierzu legendarne lochy i piwnice kupieckie).

architektura-3 (Kopiowanie)

Najbardziej rozpoznawalnym miejscem w Sandomierzu jest jego rynek oraz znajdujący się tam Ratusz Miejski, pochodzący z XIII wieku, który był w późniejszych latach przebudowywany i rozbudowywany. Dziś poza mieszczącymi się na piętrach gabinetami urzędników miejskich możemy znaleźć w nim oddział Muzeum Okręgowego z wieloma ciekawymi eksponatami. Do najbardziej znanych zaliczają się pochodzące już z XI-XII wieku (jedne z najstarszych w Europie) figury szachowe wykonane z jelenich rogów.
Po jednej stronie ratusza znajduje się, pochodząca z 1776 roku figura Matki Boskiej, a po przeciwnej zabytkowa, zadaszona studnia z dużym ciekawym mechanizmem. Cały rynek otoczony jest starymi kamienicami, które pięknie odnowione dodają mu blasku. Niestety dziś już tylko część z nich posiada podcienia, gdzie w ciepłe słoneczne dni można skryć się w cieniu przed promieniami słońca.

maszyna-1 (Kopiowanie)

Kolejnym zabytkiem architektury jest wznosząca się dumnie w niebo kolegiata w stylu gotyckim, która została postawiona w miejscu starego romańskiego kościoła pochodzącego z pierwszej połowy XII wieku. Już z zewnątrz robi ona duże wrażenie, natomiast po wejściu do środka ukazuje swój pełny blask. Piękne zdobienia oraz kunsztownie wykonany ołtarz główny zachwycają precyzją wykonania. Do najcenniejszych zabytków tego miejsca zaliczyć można ufundowane przez Władysława Jagiełłę freski bizantyjsko-ruskie (w Polsce zachowały się tylko w czterech lokacjach), dwanaście XVIII-to wiecznych obrazów przedstawiających męczenników chrześcijańskich oraz eksponaty znajdujące się w skarbcu katedralnym, do których niewątpliwie należy zwrócić uwagę na inkunabuły czy relikwiarz Drzewa Krzyża Świętego.

architektura-7 (Kopiowanie)

Nieopodal katedry sandomierskiej wznosi się dumnie kolejna budowla – Zamek, a właściwie jedno jego skrzydło, porządnie odrestaurowane w drugiej połowie XX wieku. Reszta zamku została zniszczona przez wojska szwedzkie podczas Potopu Szwedzkiego. Usytuowanie tej budowli w tym miejscu nie budziło żadnych wątpliwości, a doskonały widok i walory obronne zostały już docenione przez budowniczych w X wieku. Niechlubna sławą miejsce to zasłynęło w okresie zaborów, gdy władze rosyjskie przekształciły ten zabytek w więzienie, którym pozostało aż do połowy XX wieku. Dziś mieści się w nim siedziba Muzeum Okręgowego, a w niej znajdziemy najcenniejsze eksponaty Sandomierza. Polecam Wam poświęcenie czasu na odwiedzenie tej skarbnicy wiedzy historycznej.

architektura-6 (Kopiowanie)

W dawnych latach miasto było otoczone wysokim murem, a do jego wnętrza prowadziły cztery bramy. Do dziś zachowała się niestety tylko jedna, zwana Bramą Opatowską. Pochodzi ona z XIV wieku i wykonana została w stylu gotyckim. O jej szczególnych walorach obronnych świadczą liczne otwory strzelnicze oraz prowadnica, dzięki której spuszczano kratownicę. Zwieńczeniem górnej części wieży jest taras, obecnie widokowy, wcześniej służący jako miejsce wystawiania warty. Po wdrapaniu się na górę oczom naszym ukazuje się niezwykle ładna panorama na samo miasto oraz na otaczające je tereny. Podobno w dni o dobrej przejrzystości powietrza można z niej dostrzec tereny oddalone o około pięćdziesiąt kilometrów.

architektura-4 (Kopiowanie)

Nieopodal bramy, wystarczy bowiem przekroczyć  jezdnię i pokonać około sto metrów, znajduje się kolejna perełka historii, tym razem barokowej. Zespół budynków klasztornych wraz z kościołem pod wezwaniem świętego Michała, został wybudowany w XVII wieku, a zasiedlały go w ten czas siostry zakonne z zakonu benedyktynek. Obecnie w starych budynkach znajduje się Wyższe Seminarium Duchowne, co powoduje, że część pomieszczeń nie jest dostępna zwiedzającym, ale i tak warto zobaczyć choćby sam kościół, w którym ciekawostką jest niewątpliwie ambona. Jest ona bowiem wykonana w kształcie drzewa genealogicznego zakonu benedyktynów, posiadającego swoje korzenie w znajdującej się u podnóża, postaci świętego Benedykta.
W jednym z budynków klasztornych znajduje się biblioteka Wyższego Seminarium Duchownego, w której zgromadzono wiele starodruków i inkunabułów. To tutaj znajduje się również jeden z najstarszych w Polsce rękopisów „Bogurodzicy”.

architektura-5 (Kopiowanie)

Kolejnym przejawem budownictwa sakralnego w Sandomierzu jest klasztor dominikański wraz z kościołem pod wezwaniem świętego Jakuba, będący najstarszą fundacja dominikańską w Polsce. Sam kościół wykonano w stylu romańskim, wewnątrz niego możemy podziwiać oryginalne skrzydła pochodzącego z XVI wieku ołtarza, Kaplicę Męczenników z XVII wieku, upamiętniającą straconych w 1260 roku, podczas najazdu tatarskiego braci zakonnych oraz przepiękne witraże z początku XX wieku.
W kryptach kościoła znajdują się doskonale zachowane zwłoki Teresy Izabeli Morsztynówny, siedemnastowiecznej wojewodzianki, która jak głoszą źródła historyczne, złożywszy w dzieciństwie śluby czystości dochowała ich do śmierci, mimo wielokrotnych prób i presji ze strony rodziców chcących wyswatać ją z bogatymi i znaczącymi kawalerami.

architektura-8 (Kopiowanie)

Powyżej opisałem tylko część atrakcji Sandomierza, gdy wybierzecie się tam sami na pewno odkryjecie ich dużo więcej, ot chociażby podziemna trasę turystyczną, czy zbrojownię rycerską Chorągwi Ziemi Sandomierskiej.

6 uwag do wpisu “Królewska siedziba na ziemiach świętokrzyskich

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s